NHẬT BẢN I

NHẬT BẢN I Nhật Bản có rất nhiều điều đáng ngưỡng mộ thường xuyên được nhắc đến, nhất là ở Việt Nam. Chuyến đi đầu tiên của tôi đến Nhật đượ...

NHẬT BẢN I

Nhật Bản có rất nhiều điều đáng ngưỡng mộ thường xuyên được nhắc đến, nhất là ở Việt Nam. Chuyến đi đầu tiên của tôi đến Nhật được tận mắt chứng kiến điều này. Quả là ấn tượng.

Trong các thành phố phát triển mà tôi đã đi qua, có lẽ Tokyo là nơi có cấu trúc tinh vi, phức tạp và được tổ chức tốt nhất. Mọi thứ hết sức ngăn nắp, quy củ và sạch bóng (cũng có thể tôi chỉ thấy nửa sáng của đô thị phồn hoa này).

Tôi đặc biệt ấn tượng là tuân thủ luật giao thông. Tất cả mọi người đều chờ đèn xanh mới qua đường trong khi khoảng thời gian chờ đó chắc chắn không có chiếc xe nào chạy qua (trong trường hợp tương tự ở Mỹ, Hàn Quốc hay thậm chí là Singapore thì nhiều người chọn băng qua đường).

Nguồn lực ở Nhật có vẻ được sử dụng hết sức hiệu quả. Trong khách sạn thì người dọn phòng luôn giữ lại những thứ mà khách đã dùng như bót đánh răng, lược ... và khăn giấy thì rất nhỏ (có lẽ chỉ bằng 1/4 cái khăn giấy thông thường ở Mỹ. 

Tuy nhiên, sự lãnh phí lớn nhất của người Nhật trong mấy thập niên qua có lẽ lả không phát huy được khả năng sáng tạo vì sự quy củ trong một xã hội theo tầng nấc. Do vậy, mọi thứ cứ dừng ở mức thịnh vượng hiện tại (nước Nhật hiện tại, nhất là ở các trung tâm kinh tế đang rất giàu có).

Tôi đã trợn tròn mắt với tình huống mình nhận được chai nước trong một panel thảo luận ở một trường đại học mà ban tổ chức không để nước uống cho các panelist. 

Tôi đã trao đổi với một người trong ban tổ chức và người đó tìm một chai nước sau đó xin ý kiến người phụ trách để mang lên cho tôi, trong khi mặc định theo cách hiểu thông thường là nước nên được mang cho cả 4 panelist.

Phải chăng cách tổ chức trong xã hội Nhật mà nhiều người chỉ làm đúng những gì được người khác bảo?

Đi khỏi Tokyo đến các vùng khác thì thấy sự đa dạng và phong phú của xã hội Nhật Bản và cũng cảm nhận một thách thức mà có thể Nhật sẽ gặp phải trong tương lai. Đó chính là những rắc rối khi tính đồng nhất giảm đi.

Nhật là một nước phát triển nhưng cũng có nhiều người có cuộc sống khốn khó, ít thấy tương lai. Với những người này thì cuộc sống ở đâu cũng rất khốn khó cho dù là một đất nước phát triển hoặc vùng khó khăn. 

Những người có hoàn cảnh bất lợi ở trong một xã hội phát triển có khi còn thấy khổ tâm hơn vì cảm giác thua kém người khác quá nhiều. 

Xã hội Nhật tương đối đồng nhất và người nhập cư chưa nhiều nên cảm giác bị nhóm người khác giành mất miếng cơm manh áo của mình chưa nhiều. 

Khi nhu cầu lao động gia tăng và cần phải cởi mở hơn cho người nhập cư thì Nhật Bản có lẽ cũng sẽ phải đối mặt với những vấn đề tương tự như Mỹ hay châu Âu ngày nay.

Ngoài ra, trong chuyến đi này, tôi thấy một số điều khá lạ mắt và thậm chí sốc ở cả hai mặt của vấn đề.

1. Hệ thống giao thông được tổ chức hết sức tinh vi và thuận lợi. Tuy nhiên, việc đi đường khá lạ là mỗi nơi lại đi mỗi bên khác nhau. Ví dụ ở Tokyo đi bộ thì theo hướng ngược với phải trái thông thường ở rất nhiều nước khác (trong đó có Việt Nam). Tuy nhiên, đến Fukuoka hay Osaka thì ngược lại.

2. Rất nhiều người Nhật ăn mặc rất lịch sự với comple cà vạt khắp nơi. Nhưng hầu hết mọi người thường rất nghiêm túc và ít cười.

3. Tôi thấy rất sốc khi nghe một giáo sư tốt nghiệp đại học ở Stanford và tiến sỹ ở MIT về Nhật dạy hơn 20 năm qua vẫn rất thoải mái khi nói rằng ở Nhật sinh viên có thể bị phạt nếu mỉm cười khi thầy giảng bài vì như thế không đủ độ nghiêm túc. Nói thêm một chút là các giáo sư ở đó cho tôi biết sinh viên cũng rất thụ động.

4. Ở Nhật cũng có hiện tượng sùng bái người da trắng. Yếu tố vùng miền, phân biệt đẳng cấp cũng thể hiện khá rõ.

Tóm lại, tôi được tận mắt chứng kiến bức tranh lập thể nhiều màu sắc ở Nhật và đương nhiên, ở đó có nhiều cái hay, những khía cạnh tích hơn là những điều không hay, cần phải cải thiện.

Cập nhật nhanh một vài thông tin và cảm nhận để chia sẻ với cả nhà. 

Chúc cả nhà cuối tuần vui vẻ!

Huỳnh Thế Du

————//

Ảnh là một tiệm bán quần áo ở Osaka và hoa anh đào ở đại học Kobe.