Căng Thẳng Trump Với Đồng Minh Mỹ: Di Sản Kéo Dài Sau Cuộc Chiến Iran? Dù chiến tranh Mỹ - Iran đang dần hạ nhiệt sau 10 tuần, những mâu...
Căng Thẳng Trump Với Đồng Minh Mỹ: Di Sản Kéo Dài Sau Cuộc Chiến Iran?
Dù chiến tranh Mỹ - Iran đang dần hạ nhiệt sau 10 tuần, những mâu thuẫn của Tổng thống Donald Trump với NATO, các nước Vùng Vịnh và châu Á có nguy cơ trở thành vết nứt lâu dài, làm lung lay trật tự đồng minh do Mỹ dẫn dắt.
Theo quan sát của tôi, với kinh nghiệm theo dõi chính sách đối ngoại Mỹ qua nhiều thập kỷ, tôi chưa từng thấy một Tổng thống nào lại sẵn sàng đánh đổi quan hệ đồng minh để khẳng định lập trường “America First” một cách quyết liệt đến vậy. Cuộc chiến Iran không chỉ là xung đột quân sự mà còn trở thành chất xúc tác làm lộ rõ những rạn nứt đã âm ỉ từ đầu nhiệm kỳ thứ hai của Trump. Đây là di sản có thể kéo dài xa hơn cả chiến tranh.
Rút Quân Khỏi Đức Và Những Mối Đe Dọa Với Châu Âu
Chỉ vài ngày sau khi Mỹ phối hợp với Israel không kích Iran ngày 28/2/2026 với lý do ngăn chặn hạt nhân, Trump đã tuyên bố rút 5.000 quân trong tổng số 36.400 lính Mỹ đồn trú tại Đức. Lý do trực tiếp là lời chỉ trích công khai của Thủ tướng Đức Friedrich Merz rằng Iran đang “làm nhục” Mỹ. Pentagon còn hủy kế hoạch triển khai tên lửa Tomahawk tới Đức.
Trump không dừng lại ở đó. Ông đe dọa giảm quân tại Italy và Tây Ban Nha – những nước đã từ chối một phần yêu cầu sử dụng căn cứ cho chiến dịch Iran. Ông còn gợi ý rằng nếu đồng minh không hỗ trợ đủ, Mỹ có thể không tôn trọng Điều 5 Hiệp ước NATO về phòng thủ tập thể. Những động thái này khiến châu Âu lo ngại sâu sắc về độ tin cậy của Washington trong khủng hoảng tương lai.
Tổng thống Trump cùng các lãnh đạo châu Âu (Ảnh minh họa từ nguồn công khai)
Áp Lực Kinh Tế Và Năng Lượng Lên Châu Âu
Iran trả đũa bằng cách phong tỏa eo biển Hormuz, gây cú sốc năng lượng toàn cầu chưa từng có. Châu Âu – những nước không ủng hộ chiến tranh – trở thành nạn nhân nặng nề nhất với giá dầu tăng vọt và lạm phát leo thang. Trump trước đó đã áp thuế quan rộng rãi, đòi mua Greenland từ Đan Mạch và cắt viện trợ quân sự cho Ukraine, khiến quan hệ càng thêm căng thẳng.
Tôi lo ngại rằng những hành động này không chỉ là phản ứng nhất thời mà phản ánh triết lý cốt lõi của Trump: không để Mỹ bị “lợi dụng”. Người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly khẳng định Trump sẽ không để Mỹ bị các “đồng minh” gọi là lợi dụng. Tuy nhiên, từ góc nhìn châu Âu, đây là tín hiệu rõ ràng rằng Washington đang chuyển hướng sang chủ nghĩa cô lập, buộc họ phải tự cường nhanh hơn.
Các nước châu Âu đang tăng hợp tác nội khối, phát triển vũ khí chung và nâng chi tiêu quốc phòng để giảm phụ thuộc Mỹ. Dù vậy, quá trình này sẽ mất nhiều năm, đặc biệt khi họ vẫn cần Mỹ răn đe Nga.
Rạn Nứt Với Các Đồng Minh Vùng Vịnh Và Châu Á
Khi Iran phóng tên lửa và drone tấn công UAE – đồng minh thân cận của Mỹ – Trump lại nhẹ nhàng cho qua, gọi là “tầm thường” dù vụ việc gây cháy cảng dầu Fujairah quan trọng. Các nước Vùng Vịnh lo lắng rằng Trump có thể thỏa thuận với Iran mà bỏ mặc họ đối mặt với hàng xóm nguy hiểm.
Tại châu Á, Nhật Bản và Hàn Quốc – những nước phụ thuộc nặng vào dầu mỏ qua Hormuz – càng thêm bất an. Họ đã bị Trump áp thuế cao và chỉ trích liên minh truyền thống. Nhiều quan chức Nhật lo ngại lòng tin vào Mỹ đang suy giảm, có thể ảnh hưởng đến cam kết bảo vệ Đài Loan trước Trung Quốc.
Cựu Ngoại trưởng Nhật Takeshi Iwaya nhận định: “Lòng tin, sự tôn trọng và kỳ vọng vào Mỹ – đối tác cốt lõi – đang giảm sút. Điều này có thể để lại bóng tối dài trên toàn khu vực.” Tokyo đang tìm cách tăng cường quan hệ với các “cường quốc trung bình” như Anh, Canada, Australia và châu Âu.
Trung Quốc Và Nga Khai Thác Cơ Hội
Trong khi Mỹ bận rộn ở Trung Đông, Nga hưởng lợi từ giá năng lượng tăng cao và châu Âu phân tâm khỏi Ukraine. Trung Quốc dù chịu ảnh hưởng nguồn cung năng lượng nhưng học được bài học về cách Mỹ phải chuyển quân từ Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương sang, đồng thời quan sát cách drone giá rẻ làm khó quân đội mạnh nhất thế giới.
Bắc Kinh đang tận dụng cơ hội quảng bá hình ảnh “đối tác đáng tin cậy” hơn Trump, đặc biệt khi ông sắp thăm Trung Quốc. Các chuyên gia cảnh báo hành động “chiến tranh theo ý muốn” của Trump có thể khuyến khích Bắc Kinh và Moscow cứng rắn hơn với láng giềng.
Phân tích đa chiều, tôi thấy rõ đây là bài toán khó cho Mỹ. Trump có lý khi đòi đồng minh chia sẻ gánh nặng, nhưng cách thức thực hiện đã làm suy yếu uy tín lâu dài. Đồng minh bắt đầu “đặt cược kép”, trong khi đối thủ thì mừng thầm.
Lê Sỹ Hùng
Căng thẳng giữa Trump và các đồng minh Mỹ nhiều khả năng sẽ vượt xa cuộc chiến Iran ngắn ngủi. Những quyết định rút quân, đe dọa cắt giảm cam kết và ưu tiên lợi ích Mỹ trước hết đang thúc đẩy châu Âu, Vùng Vịnh và châu Á tìm kiếm sự tự chủ lớn hơn. Dù Trump khẳng định ông đang “khôi phục vị thế Mỹ”, thực tế cho thấy uy tín và lòng tin đồng minh đang lung lay nghiêm trọng.
Theo quan sát của tôi, trật tự đồng minh do Mỹ dẫn dắt sau Thế chiến II đang đứng trước ngã ba đường. Nếu không có sự điều chỉnh khéo léo, di sản của nhiệm kỳ này có thể là một thế giới phân mảnh hơn, nơi các cường quốc trung bình liên kết chặt chẽ hơn và đối thủ như Trung Quốc, Nga có thêm không gian hoạt động. Mỹ vẫn là siêu cường, nhưng uy quyền lãnh đạo toàn cầu đang bị thách thức theo cách chưa từng có.
Bạn nghĩ sao về chính sách “America First” của Trump? Liệu các đồng minh có nên tự cường mạnh mẽ hơn hay vẫn cần dựa vào Mỹ? Hãy để lại bình luận bên dưới và cùng thảo luận một cách văn minh về tương lai đồng minh quốc tế!
Không có nhận xét nào