Trump - Netanyahu "cãi nhau" căng thẳng vì Iran: Deal hay đánh tiếp? Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Israel bất đồng gay gắt về tươn...

Trump - Netanyahu "cãi nhau" căng thẳng vì Iran: Deal hay đánh tiếp?

Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Israel bất đồng gay gắt về tương lai chiến tranh Iran, Trump muốn deal ngoại giao còn Bibi đòi đánh mạnh tay.

Mình đang lướt tin sáng nay thì thấy nóng hổi luôn ấy, cuộc điện thoại giữa Trump và Netanyahu hôm thứ Ba vừa rồi không phải kiểu tám chuyện thân mật đâu nha. Căng như dây đàn, hai ông “cãi” nhau về hướng đi với Iran. Một bên muốn pause đánh để thương lượng deal, bên kia thì sốt ruột đòi đánh tiếp kẻo Iran lại “lừa” thêm thời gian. Mình thấy tình hình Trung Đông lúc này drama vcl, kiểu như phim Hollywood nhưng thật 100% luôn. Trump thì bảo “tui đang lái xe”, Netanyahu thì tóc dựng đứng vì lo ngại. Theo mình thì đây là cú lật kèo lớn trong quan hệ Mỹ - Israel đấy!

1. Bối cảnh cuộc gọi “nóng bỏng” giữa Trump và Bibi

Chuyện bắt đầu từ cuối tuần trước. Trump và Netanyahu đã nói chuyện hôm Chủ Nhật, lúc đó Trump còn khoe là sẽ mở chiến dịch tấn công mới vào Iran đầu tuần, tên là Operation Sledgehammer gì đó nghe oai vl. Nhưng chỉ sau 24 tiếng, ông Trump đột ngột tuyên bố hoãn strikes lại vì các đồng minh vùng Vịnh như Qatar, Saudi, UAE van xin. Họ đang chạy đôn chạy đáo làm trung gian với Pakistan để đẩy mạnh đàm phán.

Đến thứ Ba, cuộc gọi kéo dài cả tiếng đồng hồ. Netanyahu thẳng thừng bảo Trump rằng hoãn đánh là sai lầm lớn, Iran sẽ lợi dụng khoảng thời gian này để chuẩn bị. Ông ấy đòi Mỹ phải tiếp tục quân sự mạnh tay, phá hủy cơ sở hạ tầng then chốt của Tehran. Trong khi Trump thì kiên quyết: “Chúng ta đang ở giai đoạn cuối, hoặc deal hoặc làm mấy thứ nasty, nhưng hy vọng không cần”. Mình khá bất ngờ vì trước giờ hai ông này nhìn chung vẫn “anh em”, giờ lại diverge rõ rệt thế này. Theo nguồn tin từ quan chức Mỹ, Netanyahu thất vọng nặng, còn đội ngũ xung quanh ông ấy thì càng nóng máu hơn, kiểu “phải đánh ngay không thì hối hận”.

Trump sau đó còn tuyên bố công khai: “Ông ấy sẽ làm theo những gì tui muốn”. Nghe “boss” vl, nhưng cũng cho thấy ông đang nắm quyền lái con tàu này. Còn Netanyahu thì từ lâu đã ủng hộ cách tiếp cận cứng rắn với Iran, vì ông tin delay chỉ làm lợi cho Tehran. Tình hình này làm mình lo lắm luôn ấy, vì nếu hai ông không đồng lòng thì chiến tranh có nguy cơ kéo dài, giá dầu tăng vùn vụt, kinh tế toàn cầu rung lắc.

2. Trump chơi lớn: Ưu tiên ngoại giao, pause strikes

Trump đang ở mode “deal maker” chính hiệu. Ông bảo các nước Vùng Vịnh đang làm framework để đẩy đàm phán lên, và Iran thì đang review đề xuất 14 điểm của Mỹ qua trung gian Pakistan. Hôm qua, Trump còn nói với báo chí rằng tình hình “right on the borderline”, cho ngoại giao thêm vài ngày nữa nếu cứu được mạng người. Nghe thì nhân văn, nhưng thực tế là ông không vội, kiểu “tui có option military sẵn sàng”.

Mình thấy cách Trump làm khá khôn ngoan ở góc độ Mỹ. Ông vừa dọa “nasty things” vừa giữ cửa mở cho deal, tránh leo thang toàn diện. Pakistan thì đang tích cực lắm, tuần này tướng quân đội họ sang Tehran tiếp. Trước đó đã có cuộc gặp Vance - Ghalibaf ở Pakistan hồi tháng 4. Iran thì vẫn giữ lập trường cốt lõi: không nhượng bộ hạt nhân, đòi dỡ cấm vận. Chưa rõ khoảng cách có thu hẹp không, nhưng Trump khẳng định nếu không deal thì “đánh rất nhanh, chúng ta sẵn sàng hết”.

So với Netanyahu, rõ ràng Trump đang chơi theo kiểu “America First” hơn là “Israel First”. Ông lo ngại nếu đánh tiếp thì có thể làm rối tung khu vực, ảnh hưởng đồng minh Vùng Vịnh, giá năng lượng tăng cao ảnh hưởng cử tri Mỹ. Mà ai cũng biết Trump ghét chiến tranh kéo dài lắm. Nhưng mình nghĩ ông ấy cũng không muốn bị coi là “yếu” trước Iran đâu, nên mới giữ threat military như dao sắc treo lơ lửng.

Phía Israel thì khác hoàn toàn. Họ thấy Iran đang foot-dragging, kéo dài thời gian để hồi phục quân sự. Netanyahu và team ông ấy muốn resume strikes để degrade capability của Tehran mạnh hơn nữa. Sự thất vọng này không mới, vì từ trước hai bên đã có objective khác nhau với cuộc chiến. Giờ thì càng lộ rõ sau cuộc gọi “tense” này.

3. Phản ứng từ hai bên và rủi ro leo thang

Netanyahu không công khai chỉ trích Trump, nhưng qua nguồn tin nội bộ thì “tóc ông ấy dựng đứng” vì lo. Đội ngũ Israel thì đang frustration cao độ, kiểu chờ mãi không thấy action. Trong khi Trump thì chill hơn, vẫn tweet và phát biểu kiểu tự tin “tui kiểm soát hết”. Axios là tờ đầu đưa tin về cuộc gọi căng thẳng này, sau đó CNN và nhiều nơi khác confirm.

Mình thấy tình hình này giống như hai người bạn thân nhưng đang có vision khác nhau về cách xử lý “kẻ thù chung”. Israel thì sống chung với mối đe dọa Iran hàng ngày, nên họ muốn giải quyết triệt để. Còn Mỹ thì xa xôi, ưu tiên lợi ích kinh tế và tránh sa lầy. Nếu Trump thành công deal, sẽ là thắng lớn cho ông ấy trước cử tri. Nhưng nếu Iran lừa, hoặc Netanyahu ép quá thì có thể bùng nổ lại.

Hiện tại, Iran đang exchange messages qua Pakistan, reviewing quan điểm Mỹ. Chưa rõ gap nào thu hẹp, đặc biệt là chương trình hạt nhân và tài sản bị đóng băng. Trump thì lặp đi lặp lại military option vẫn on table. Mình nghĩ vài ngày tới sẽ rất quyết định, hoặc deal bất ngờ hoặc strikes resume mạnh mẽ.

4. Tác động đến khu vực và bài học cho Gen Z chúng ta

Chiến tranh Iran không chỉ là chuyện hai ông lãnh đạo, mà ảnh hưởng toàn cầu. Giá dầu tăng, chuỗi cung ứng rối, lạm phát khắp nơi. Việt Nam mình cũng chịu tác động gián tiếp qua kinh tế thế giới. Mình thấy Gen Z như chúng ta cần quan tâm hơn đến geopolitics, vì nó không xa xôi gì đâu. Hôm nay Trung Đông drama, mai có khi ảnh hưởng job, giá xăng, thậm chí du học hay đầu tư.

Theo mình thì Trump đang khéo léo cân bằng giữa hawkish và dovish. Netanyahu thì consistent với lập trường cứng rắn của Israel. Cuộc gọi tense này cho thấy liên minh Mỹ-Israel không phải lúc nào cũng smooth 100%, vẫn có lúc “cãi vã” vì lợi ích quốc gia. Hy vọng họ sớm tìm được tiếng nói chung, tránh để dân thường hai bên chịu thiệt.

Tóm lại, tình hình vẫn đang “on the borderline” như Trump nói. Deal hay war, chỉ vài ngày nữa là rõ. Mình khá hồi hộp theo dõi tiếp theo, vì đây có thể là turning point lớn của năm 2026.

Đoan Trang